Το Μουσείο-Ελαιοτριβείο Βρανά βρίσκεται στη Λέσβο, στον οικισμό Παπάδο, και είναι μουσείο επιστημών και τεχνολογίας. Την ευθύνη λειτουργίας του έχει η Α.Μ.Κ.Ε. “Αρχιπέλαγος”. Πρόκειται για ένα από τα παλαιότερα ελαιοτριβεία του νησιού, το οποίο ανήκε στην οικογένεια του ποιητή Οδυσσέα Ελύτη. Έπειτα από έργα αποκατάστασης, το καλοκαίρι του 2009, εγκαινιάστηκε και λειτουργεί καθημερινά (εκτός Δευτέρας), με στόχο τη μελέτη και ανάδειξη της μηχανοκίνητης ελαιουργίας ως ιδιαίτερου κλάδου της γεωργίας και της οικονομίας, την ανάπτυξη μιας διαρκούς σχέσης με την τοπική κοινότητα και τη δημιουργία ενός χώρου πολιτισμού, εκπαίδευσης και ψυχαγωγίας.
Ο επισκέπτης μπορεί να δει τη διαδικασία και τα στάδια παραγωγής του ελαιόλαδου, την αλλαγή που επέφερε η χρήση της μηχανής, καθώς και την καθημερινότητα των εργατών μέσα από τις προσωπικές τους ιστορίες. Προβάλλεται επίσης ο συσχετισμός του χώρου με τη σύγχρονη τέχνη, παρουσιάζεται το έργο του Οδυσσέα Ελύτη και τονίζεται η σχέση του με τη Λέσβο (μέσω εποπτικού υλικού), παρουσιάζονται τα εικαστικά έργα της συλλογής του Μουσείου, καθώς και η ζωή και το έργο του Νίκου Κούνδουρου (εκτίθενται προσωπικά του αντικείμενα).
Η συλλογή του Μουσείου αποτελείται από αντικείμενα και μηχανήματα in situ. Μέρος του μηχανολογικού εξοπλισμού μπορεί να τίθεται κανονικά σε λειτουργία, αναπαριστώντας ολοκληρωμένη τη διαδικασία από την πετρελαιομηχανή (ατμομηχανή παλαιότερα) που παράγει ενέργεια και κινητοποιεί τα μηχανήματα έως το πιεστήριο που συνθλίβει τα σακιά με τον ελαιοπολτό.
Το Μουσείο αξιοποιεί τις τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνίας (Τ.Π.Ε.) για τη διαχείριση, την ερμηνεία και την προβολή των συλλογών, των εκθεμάτων και των δράσεών του. Σχεδιάζει και υλοποιεί περιοδικές εκθέσεις σε συνεργασία με άλλα μουσεία και με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Λέσβου, καθώς και εκπαιδευτικές δράσεις και ξεναγήσεις στη μόνιμη έκθεση -όπως π.χ. σε ομάδες παιδιών μεταναστών-προσφύγων, τα οποία εξοικειώνονται με την ιστορία του τόπου και την κατεργασία του λαδιού.
Το Μουσείο ολοκλήρωσε με επιτυχία τη διαδικασία Αναγνώρισης το 2025.
